ئایا شارەزای ئەتەکێتی بەخشین و وەرگرتنی دیاریت؟
فێربوونی ئەتەکێتی بەخشین و وەرگرتنی دیاری یارمەتیت دەدات بۆ دامەزراندنی پەیوەندییەکی باشتر لەگەڵ ئەوانەی دەوروبەرت. لەم بابەتەدا سەرەتا باسمان لە گرنگی بنەماکانی بەخشین و وەرگرتنی دیاری کردووە، پاشان بنەما و ڕێساکانیمان ناساندووە.
ئەم بابەتە بە وردی بخوێنەرەوە و پێشنیاری بکە بۆ کەسانی تر.
ئەتەکێت چییە؟
هەموومان بە درێژایی ڕۆژ لەگەڵ خەڵکی دەوروبەرمان پەیوەندی کاری و پەیوەندی کۆمەڵایەتیمان هەیە، هەر لەبەر ئەم هۆکارەش پێویستە ئاشنا بین بە ڕەوشت و پرەنسیپی دروستی ڕەفتار، لەم بابەتەدا بنەماکانی بەخشین و وەرگرتنی دیاریمان باس کردووە.
یەکێک لە خۆشییە گەورەکانی ژیان لە پەیوەندی کۆمەڵایەتی لەگەڵ خزم و دۆست و دەوروبەر دایە، بەتایبەت بەخشین و وەرگرتنی دیاری. ئەو خۆشییەی کە هەم بۆ بەخشەر و هەم بۆ وەرگر دێت.
وەکو دەزانین زۆر داب و نەریت و پرەنسیپی پەیوەندیدار بەم کارەوە هەیە، کە بەنیازین لە درێژەی بابەتەکەدا باسی بکەین، ئەو ڕەوشتانەی وا دەکات، کە ئەم کارەکەت لە چاوی کەسانی تردا بەنرختر دەکات.
ئەگەر دەتەوێت زیاتر دەربارەی ئەتەکێت لە ئاهەنگەکان و میوانداری، خواردن، فەزای مەجازی، ژینگەی کارکردن و هتد بزانیت، پێشنیار دەکەم بابەتەکانی ماڵپەڕ لەبارەی ئەتەکێت و پەیجی هونەری ئەتەکێت و پڕۆتۆکۆل بخوێننەوە.
گرنگی ئاداب و دیاری بەخشین
زانینی بنەما و ڕێساکانی بەخشینی دیاری بە کەسانی تر، یارمەتیت دەدات بۆ ئەنجامدانی ئەم کارە لە کاتی گونجاو و بە باشترین شێوە، دیاری بەخشین ڕێگایەکە بۆ نیشاندانی بەخشندەیی و سوپاسگوزاری و خۆشەویستی و هاوڕێیەتی و هتد.
گرنگی دیاری بەخشین ئەوەندەیە کە دەتوانیت هەرزانترین دیاری پێشکەش بە ئامادەبووان بکەیت بە باشترین شێوە و کاریگەرییەکی نایاب لەسەر مێشکی بەجێبهێڵیت.
لە درێژەی ئەم بابەتەدا سەرەتا بنەماکانی دیاری بەخشین باس دەکەین و دواتر باس لە بنەماکانی وەرگرتنی دیاری دەکەین، بەڵام لەوانەیە ئەو پرسیارەت هەبێت کە بەخشینی دیاری و هەڵبژاردن و کڕینی دیاری قورسترە لە وەرگرتنی دیاری و بۆچی پێویستە بنەماکانی وەرگرتنی دیاری بزانیت. بەشی داهاتوو بخوێنەرەوە.
گرنگی ئەتەکێتی دیاری بەخشین
مرۆڤ کاتێک دیارییەک بۆ کەسێکی دیکە دەکڕێت، بە دڵ و لە هەست و حەز و ئارەزووی خۆی ئەو کارە دەکات، هەر لەبەر ئەم هۆکارەش، کاردانەوەی بەرامبەرەکە زۆر گرنگە بۆی.
ئەگەر گرنگی بە بنەماکانی دیاری بەخشین نەدەین و پەیڕەوی نەکەین، وا لە بەرامبەرەکە دەکەین پەشیمان بێتەوە لە بەخشینی دیاری، ئێمە بە هەریەک لە جوڵەکانی جەستە و دەربڕینی دەموچاومان نیشانی کەسی بەرامبەر دەدەین کە ئایا دڵخۆشین یان دڵتەنگین بە وەرگرتنی ئەم دیارییە.
هەر لەبەر ئەم هۆکارە پێداگری دەکەین کە بنەماکانی دیاری وەرگرتن و هەروەها دیاری بەخشین بزانن و پەیڕەوی لێ بکەن.
ئادابەکانی بەخشینی دیاری چین؟
بەڕای ئێوە بەو جۆرە زۆرە، چۆن دەتوانین دیارییەکی گونجاو هەڵبژێرین؟ دیارییەک کە بینەرەکەمان حەزی لێبێت و چێژی لێ وەربگرێت؟
ئیمیلی پۆست لە کتێبی هەمەلایەنەی ئەتەکێتی کۆمەڵایەتیدا لەو بارەوە نووسیویەتی: “دیاری تەنیا لە خودی ئۆبژەکەدا سنووردار نییە، بەڵکو لە هەست و سۆزێکی شاراوەی تێدا پێکدێت”. “ڕۆحی دیارییەکە، لە مۆمێکەوە تا خودی پەیکەری ئازادی، گرنگترە لە خودی دیارییەکە.”
بێ گومان ئەم ڕستەیە پێمان دەڵێت کە گرنگتر لە نرخی دیارییەکە ئەو هەست و سۆزەیە کە لە کاتی کڕین و پێشکەشکردنی بۆ ئامادەبووان نیشانی دەدەین. لە باقی بابەتەکەدا باسی ئەو شتانە دەکەین کە دەبێتە هۆی دڵخۆشکەرترین دیاریەکەت.
1) گرنگیدان بە وەرگری دیاری
پێش ئەوەی هەر کارێک بکەیت پێویستە سەرەتا گرنگی بە کەسایەتی و سەلیقە و ئەخلاقی وەرگرەکە بدەیت. واتە نابێت لە کاتی کڕینی دیارییەکدا گرنگی بە سەلیقەی خۆت بدەیت و دیارییەک بکڕیت کە خۆت چێژی لێ وەربگریت. لەم حاڵەتەدا ئەو کەسەی لەبەردەمتدایە دڵخۆش نابێت بە وەرگرتنی دیارییەکە، وە تۆش بە ئامانجەکەت ناگەیت کە ئەویش ڕەزامەندییەکەیەتی. بۆیە لە کاتی بازاڕکردندا پێویستە گرنگی بە وەرگری دیاری بدەیت نەک خۆت.
بۆ نموونە لە خۆت بپرسە کە ئامادەبووانم:
• زۆرترین حەزت لە چ ڕەنگێکە؟
• ئایا زۆربەی ئەو ئامرازانەی کە بەکاری دەهێنێت مۆدێرن یان نەریتی؟
• نرخی دیارییەکە لای ئەو گرنگە یان نا؟
• ئایا شتومەکی مارکە بەکاردەهێنێت یان شتومەکی ئاسایی؟
• ئایا گرنگی بە پێچانی دیاری دەدات یان بە هیچ شێوەیەک گرنگی پێنادات؟
• و… .
ئەگەر ئەوەندە نزیک نەبوویت لەگەڵ ئەو کەسەی بەنیازی دیارییەکەی پێ ببەخشیت و باش نایناسیت، دەتوانیت ڕاوێژ لەگەڵ هاوڕێ نزیکەکانی یان خێزانەکەی بکەیت و دیارییەکی گونجاو بکڕیت.
2) گرنگیدان بە بودجەی خۆت
زۆر کەس لە کاتی کڕینی دیاریدا گرنگی بەو بودجەیە نادەن کە هەیانە، ئەگەر ئەمە گرنگترین بنەما بێت لە هەڵبژاردنی دیاریدا. باشە بەخشندە بیت، بەڵام هەموو شتێک قەبارە و شوێنی خۆی هەیە.
لە لایەکی ترەوە دیاری گرانبەها و گرانبەها، وەرگرەکە نائومێد دەکات و هەندێکجاریش شەرمەزار دەکات. بۆیە باشتر وایە پێگەی لایەنی بەرامبەر و بودجەی خۆت بپێویت و دواتر دیارییەکە هەڵبژێریت.
بێ گومان هەموومان دیاریمان پێدراوە کە یەکسەر نیگەرانین لە گەڕاندنەوەی. بۆیە پێویستە بزانیت دیاری گرانبەها هەستێکی خۆش ناگەیەنێت بە لایەنی بەرامبەرت. مەگەر کەسێک بێت کە زۆر گرنگی بە شتە مادییەکان بدات.
3) ئەتەکێتی دیاری بەخشین: کردنی دیارییەکە بۆ ماوەیەکی زۆر
پێش ئەوەی بڕیار بدەیت دیارییەک بکڕیت، لە خۆت بپرسە ئایا دەتەوێت ئەم دیارییە بۆ ئامادەبووان بەردەوام بێت یان نا؟ بۆ نموونە دیاری وەک گوڵ، شیرینی، شوکولاتە، جوانکاری و هتد دیاری هەمیشەیی نین. دەتوانیت ئەم دیاریانە بۆ ڕۆژی لەدایک بوونی هاوڕێیەکت یان خانەخوێیەکت لەگەڵ خۆت ببەیت.
بەڵام ئەگەر دەتەوێت دیاریەکەت بەردەوام بێت، دەتوانیت کتێب و ڕووەکی تایبەت و شوقە و کەلوپەلی دیکۆرات و کەلوپەلی چێشتخانە و زێڕینگەریی و جل و بەرگ و هتد بکڕیت. ئەو دیاریانەی کە وا لە وەرگرەکە دەکەن کاتێک دەیانبینێت تۆی لەبیربێت.
دیاری کەسی
بێگومان پێویستە گرنگی بە خاڵێکی تری گرنگ بدەیت. کە پەیوەندیت لەگەڵ ئەو کەسەی لەبەردەمتدایە بەجۆرێکە کە پێویستە دیارییەکی شەخسی بۆ بکڕیت یان نا.
بۆ نموونە عەتر، جل و بەرگ، زەڕەنگەری، پەرداخێک کە وێنەی کەسێکی لەسەر هەڵکەندراوە و هتد بە دیاری کەسی دادەنرێت. ناتوانیت ئامێری چێشتخانە بۆ هاوسەرەکەت بکڕیت و چاوەڕێی ئەوە بکەیت دڵخۆش بە
بەڵام وەک هاوکارێکی پیاو باشترە دیاری کەسی نەدەیتە هاوکارە ژنەکەت. مەگەر پەیوەندییەکی دۆستانە یان بەرژەوەندی لە نێوانتاندا هەبێت. بۆیە پێویستە لە کاتی پێدانی دیاریشدا گرنگی بەم خاڵە گرنگە بدەیت.
ئەتەکێتی وەرگرتنی دیاری
4) پارەی کاش یان کارتی بانکیی
دیاری وەکو کارتی دیاری کاش یان کرێدت بەندە بە کەسایەتی ئەو کەسەی لەبەردەمتدایە و بۆنە و ئاستی ئاشنابوون و هاوڕێیەتیت. هەندێک کەس پێشوازی لەم دیاریانە دەکەن چونکە دەتوانن ئەو شتانە بکڕن کە حەزیان لێیە لەگەڵیان.
بەڵام لە لایەکی تریشەوە کەسانی تریش هەن بەم جۆرە دیارییە ناڕەحەت دەبن و بەخۆیان دەڵێن ئەو کەسەی دیاریەکەی داوە خۆی بە زەحمەت نەکێشاوە بۆ کڕینی دیارییەکی تایبەت و بیر لە خۆی بکاتەوە. بە واتایەکی تر بەخۆیان دەڵێن دیاری بەخش ئاسانترین ڕێگای هەڵبژاردووە.
هەروەها گرنگی بەو ڕاستییە بدە کە ئەگەر وەرگرەکەت کەسێکی دەوڵەمەند بێت، هەرگیز ئەم دیارییە وەرناگرێت، تەنانەت ئەگەری ئەوەش هەیە کە ئەمە بە سووکایەتیکردن بە خۆی بزانێت.
چ خەڵکێک بەم دیارییە دڵخۆش دەبن؟
• ئەو هەرزەکارانەی حەز دەکەن شتە دڵخوازەکانیان بکڕن،
• ئەو کەسانەی کە هونەرمەندن و حەز دەکەن کەرەستە و ئامێرەکانیان تەواو بکەن.
• منداڵەکانتان کە حەز دەکەن هەست بە سەربەخۆیی بکەن،
• ئەو بووک و زاوایانەی لە سەرەتای ژیانیان پێکەوەن و خەرجی زۆریان هەیە،
• وە بە گشتی ئەو کەسانەی پارەیان بۆ گرنگترە لە کڕینی کەلوپەلی بێ کەڵک و دیکۆرات.
خاڵێکی گرنگ لە ئەتەکێتی دیاری بەخشین
پێویست ناکات دیاریەکەت ماددی و گرانبەها بێت. پێویستە بزانیت ئەو کاتەی کە بەهای بەرامبەرەکەت دەدەیت و کاتێکی بۆ تەرخان دەکەیت لە هەموو دیارییەک بەنرخترە.
تەنانەت هەنگاوێکی بچووکیش لە لایەن تۆوە کەسی بەرامبەر دڵخۆش دەکات. بۆ نموونە دەتوانیت:
• سەردانی ئەو کەسانە بکە کە توانای ڕۆیشتن و جوڵەیان نییە.
• پەیوەندی بە هاوڕێیەکەوە بکە کە چەند ڕۆژێکە هیچ هەواڵێکت لێ نەبیستووە،
• کڕینی کەلوپەلی پێویست بۆ کەسێک کە نەخۆشە یان ناتوانێت لە ماڵ دەربچێت.
• ئاگاداری منداڵی کەسێک بە کە تازە بووە بە دایک و پێویستی بە یارمەتی هەیە.
• منداڵەکان ببەن بۆ سەیران و کاتیان بۆ تەرخان بکە بۆ ئەوەی کاتێکی خۆش بەسەر بەرن.
وە بابەتگەلێکی لەو جۆرە. لەم سەردەمەدا یەکترمان پشتگوێ خستووە و زۆربەی کاتەکان تەنها هەوڵی جێبەجێکردنی ئەرکی خۆمان دەدەین بە پێدانی دیاری بە کەسانی تر. تەنانەت زەردەخەنەکردن بۆ کەسانی تر دیارییەکی بەنرخە. بۆیە بیرکردنەوە و هەستی پشت بەخششەکە لە خودی دیارییەکە گرنگتر و بەنرخترە. هەمیشە ئەمە لەبیرت بێت.
پێشنیاری گرنگ بۆ کڕینی دیاری
بۆ ئاسانکاریتان دەتوانن ئەم پێشنیارانەی خوارەوە جێبەجێ بکەن و دیارییەکی گونجاو ئامادە بکەن:
1- لیستێک بۆ ئەو کەسانە دروست بکە کە حەز دەکەیت دیارییان بۆ بکڕیت.
2- هەرکات دیارییەکی گونجاوت بۆ کەسێک بینی و دڵنیا بوویت لەوەی کە چێژی لێ وەردەگرێت، بۆی بکڕە بۆ ئەوەی لە کاتی گونجاودا یان لە ڕۆژی لەدایک بوونیدا بیدەیت.
3-هەمیشە هەندێک دیاری فریاگوزاری لە ماڵەوە هەبێت، لەوانەیە بتەوێت دیارییەک بدەیت بە منداڵی میوانەکەت کە هاتووە بۆ ماڵەکەت.
4- متمانە بە حوکمی خۆت بکە. ئەگەر پێت وایە ئامادەبووان ئەم دیارییەیان بەدڵ دەبێت، دڵنیابە لە هەستی ڕیخۆڵەکانت و بەدەستی بهێنە.
5- ئاگاداری بنەچە و خواستی خێزان و هاوڕێ نزیکەکانت بە و کەسە گرنگەکانی ژیانت بە باشی بناسە.
پەیڕەوکردنی ئاداب و بنەماکانی دیاری بەخشین دەبێتە هۆی ئەوەی دیاریەکەت زیاتر لەبیربێت.
بەڵام لە لایەکی ترەوە وەرگری دیاریەکەش ئەرکی هەیە کە دەبێت جێبەجێی بکات بۆ ئەوەی بەخشەرەکە هەست بە خۆشی بکات بەرامبەر بەو کارەی کە کردوویەتی و ئەو دیارییەی وەریگرتووە. چونکە مرۆڤ کات و وزە و پارەی بۆ کڕینی دیاری خەرج کردووە. لەبیرت نەچێت بەردەوامی بابەتەکە بخوێنیتەوە.
داب و نەریتی وەرگرتنی دیاری لە کەسانی تر چین؟
وەرگرتنی دیاری گرنگترە لە پێدانی دیاری. هەر لەبەر ئەم هۆکارەش لەم بەشەدا ئەو پرەنسیپ و ڕێسایانە دەخەینەڕوو کە دەبێت لە کاتی وەرگرتنی دیارییەکدا پەیڕەو بکرێن و دەتکاتە کەسێکی ڕەچاوکراو لەبەرچاوی کەسانی دیکەدا.
1) یەکسەر دیاریەکە بکەرەوە
ئەو کەسەی دیاریەکە دەبەخشێت دەیەوێت بزانێت دڵخۆشیت یان دڵتەنگیت بە بینینی دیارییەکە. هەر بۆیە پێویستە دیارییەکە لەبەردەم کەسەکەدا بکەیتەوە نەک دوای ڕۆشتنیان.
2) دەربڕینی خولیای خۆت
لە کاتی کردنەوەی دیاریەکەدا پێویستە حەماسەتەکەت پیشان بدەیت و سوپاسی ئەو کەسە بکەیت کە دیارییەکە دەبەخشێت. ئەگەر دیارییەکەشت بەدڵ نەبێت، پێویستە هەر بیکەیت. هەرگیز لەبیرت نەچێت ڕێز لەو کەسە بگریت کە لەبەردەمتدایە.
3) لە دڵەوە سوپاس بۆ دیاریەکە
لەکاتی وەرگرتنی دیاریدا نابێت تەنها وشەی “سوپاس” بەکاربهێنیت بەتایبەت کاتێک دیارییەکە لەبەردەم بەخشەرەکەدا دەکەیتەوە. پێویستە لە دڵەوە سوپاسی بکەیت و دڵخۆش بیت بە بینینی دیارییەکە.
بە هەموو دەربڕینێکی دەموچاو و زمانی جەستەت نیشانی ئەو کەسەی بەردەمت دەدەیت کە دیاریەکەت بەدڵە یان نا. بۆیە ئاگاداری ڕەفتار و کردارەکانتان بن.
4) قبوڵکردنی دیارییەکە
دەبێ دیاریت پێگەیشتبێت کە دوای بینینی، لە دڵی خۆتدا وتت: “ئەو کەسە چی بیری لەوە دەکردەوە کە ئەم دیارییەی بۆ کڕیوە؟”
لە هەر حاڵەتێکدا پێویستە بە قۆڵی کراوە دیارییەکە لە بەخشەرەکە وەربگریت، تەنانەت ئەگەر دیارییەکە بە بۆچوونی تۆ ترسناکیش بێت. بێ گومان لەم حاڵەتانەدا مەبەستی بەخشەر گرنگە.
بێگومان هەندێک جار لەوانەیە کەسەکە خراپ و بەخشندە بووبێت، بەڵام ئەدەب وا دەکات کە بە ئەدەبەوە سوپاسی بکەیت. ئەم کارە بە شێوەیەکی فەرمی و تا ڕادەیەک دۆستانە ئەنجام بدە.
تێبینی گرنگ
هەموومان پێمان وایە گەڕانەوەی دیاری بەشێک نییە لە ئەتەکێتی وەرگرتنی دیاری. ئەم بیرکردنەوە بە تەواوی هەڵەیە. پێویست ناکات هەموو دیارییەک قبوڵ بکەیت. بەڵکو لە هەندێک حاڵەتدا پێویستە هەندێک دیاری بگەڕێنرێتەوە بۆ ئەوەی ڕووداوی ناخۆش ڕوونەدات.
بۆ نموونە ئەگەر کەسێک بۆ منداڵەکەت یارییەکی کۆمپیوتەریی پڕ لە توندوتیژی وەک دیاری، تۆ وەک دایک و باوکێک ئەرکت لەسەر شانە بیگەڕێنیتەوە و ئاگاداری بکەیتەوە کە ئەم دیارییە بۆ منداڵەکەت گونجاو نییە.
یان ئەگەر ژن بیت دیارییەک لە هاوکارە نێرەکەت وەردەگریت. ئەگەر ئەم دیارییە هەستێکی خۆشت پێ نەبەخشێت و هەست بە ڕازیبوونت نەکرد لە وەرگرتنی، ئەوا دەتوانیت بە ئەدەبەوە خۆت بەدوور بگرێت لە قبوڵکردنی.
ئایا گەڕانەوەی دیارییەکی گرانبەها باشە؟
وەرگرتنی دیارییەکی گرانبەها لە هەر کەسێک جگە لە هاوڕێ و خێزانێکی نزیک هەستێکی خۆشمان بۆ ناگەیەنێت و وامان لێدەکات هەست بە قەرزاری ئەو کەسە بکەین و هەوڵبدەین قەرەبووی بکەینەوە. ئەم هەستە ناخۆشە لەوانەیە کێشە لە پەیوەندییەکەدا دروست بکات. لەوانەیە بپرسیت لەم بارودۆخانەدا پێویستە چی بکەیت؟ لەم بەشەی خوارەوەدا چارەسەرێکتان پێ دەڵێین.
ئەگەر دیارییەکی گرانبەهات لە هاوڕێکەتەوە وەرگرت، دەتوانیت پێیان بڵێیت کە هەڵە بووە بە وتنی “ئەوە زۆر باشە، بەڵام نەدەبوو ئەوە بکەیت”، و پێویست ناکات قەرەبووی بکەیتەوە.
بەڵام ئەگەر ئەم دیاریەت لە کەسێکی نامۆ یان کەسێک وەرگرتووە کە زۆر لێی نزیک نین، دەتوانیت بیگەڕێنیتەوە. بۆ نموونە لەوانەیە زێڕینگەریی لە هاوکارە پیاوەکەت وەربگریت کە تۆ حەزت لێی نییە. لەم جۆرە حاڵەتانەدا باشترە ئەم ڕستەیە بڵێین:
ئاماژەی بەوەشکردووە، “ئەم گۆرەوییە سەرسوڕهێنەرە و نازانم چۆن ئەوەندە سوپاستان بکەم بۆ هەستەکە. بەڵام پەیوەندییەکەمان بە جۆرێک نییە کە بتوانم ئەم دیارییە لە ئێوە وەربگرم”.
فێربە بڵێی نەخێر بۆ ئەوەی دوور بیت لە زۆر ڕووداو و بابەت. بابەتەکە لەسەر لێهاتوویی وتنی نەخێر زۆر یارمەتیت دەدات لەم ڕووەوە.
فێری ئەتەکێتی بەخشین و وەرگرتنی دیاری ببە
لەم بابەتەدا گرنگی فێربوونی بەخشین و وەرگرتنی دیاری و پرەنسیپ و ڕێساکانیمان بە وردی ڕوون کردۆتەوە. ئەو بنەمایانەی کە فێربوون و مەشقکردن یارمەتیدەرێکی زۆر دەبێت لە هەڵبژاردنی دیارییەک کە هەم بۆ بەخشەر و هەم بۆ وەرگر چێژبەخش بێت.
ئایا یادەوەرییەکی ناخۆشت لە بەخشین و وەرگرتنی دیاریدا ئەزموون کردووە؟ لە کۆمێنت پێمان بڵێ.
هەروەها وتارەکەی ئادابەکانی قسەکردن لەبەردەم خەڵکدا دەتوانێت یارمەتیت بدات بۆ پەیوەندی کاریگەر لەگەڵ ئەوانەی لە دەوروبەرتن.
سەرچاوە: (memariezendegi.com)
