هەبوونی چارەسەرێک بۆ کۆکردنەوەی قەرزەکان، یەکێکە لە بنەما هەرە گرنگەکان لە دانانی نرخ و یەکلاکردنەوەی حیساباتی بازرگانیدا و هەروەها بۆ کاری نوێنەری فرۆش یا مەندوبی، ئەمەش دوو هێندە گرنگە لەو بزنسانەی کە بە قەرز بەرهەمەکانیان دەفرۆشن، هەبوونی لێهاتوویی و هەروەها چارەسەرێک بۆ کۆکردنەوەی قەرزەکان دەتوانێت کاریگەری ڕاستەوخۆ و بەرچاوی لەسەر قازانج و زیانی بازرگانییەکە هەبێت.
هەمیشە دەوترێت کە خۆپاراستن باشترە لە چارەسەرکردن و ئەم بابەتە لە بەڕێوەبردنی کارەکانیشدا ڕاستە، واتە پێویستە بزنسەکان سەرەتا چەسپاندن بکەنە پێوەرەکانی کارەکانیان بۆ فرۆشتنی قەرز و کۆکردنەوەی قەرزەکان.
لەم بابەتەدا وەڵامی ئەم پرسیارانە دەدەینەوە:
- بۆچی ئەوەندە گرنگە قەرزەکان لە کاتی خۆیدا کۆبکرێتەوە؟
- چۆن بتوانم کۆکردنەوە و یەکلاکردنەوەی باشتر و ڕێکوپێکترم هەبێت؟
کۆکردنەوەی قەرزەکان واتای چییە؟
وەرگرتنی قەرز واتە وەرگرتنەوەی قەرزە نەدراوەکان لە قەرزدار و گۆڕینی حیساباتە بۆ پارەی کاش، بۆ کۆکردنەوەی پارە لەو کڕیارانەی کە وەسلە دواکەوتووەکانیان نادەن، پێویستە بزنسە بچووکەکان بە بەدواداچوون لەگەڵ کڕیارەکە لە ڕێگەی ئیمەیڵ و تەلەفۆنەوە یان قسەکردنی ڕاستەوخۆ لەگەڵ بەشی ژمێریاری کۆمپانیاکە دەست پێبکەن. ئەگەر هەوڵەکانت نەبووە هۆی ئەوەی قەرزەکان وەربگریتەوە، بیر لەوە بکەرەوە کە بریکارێک بەکرێ بگرن یان ڕاوێژ لەگەڵ پارێزەرێک بکەن بۆ لێکۆڵینەوە لە بژاردە یاساییەکانتان، لەوانە ناوبژیوانی یان تۆمارکردنی سکاڵا.
گرنگی کۆکردنەوەی قەرزەکان
وەرنەگرتنەوەی قەرزەکان یەکێکە لە هۆکارەکانی مایەپووچبوون
بۆ ئەوەی تووشی کێشە نەبیت، پێویستە هەمیشە تەکنیکەکانی وەرگرتنی قەرز پەیڕەو بکەیت، لە هەموو بزنسەکاندا، پرسی کۆکردنەوەی قەرزەکان لە تەواوی خولی یەکلاکردنەوەدا کاریگەرە، نەبوونی سیستەمی دروست بۆ کۆکردنەوەی داواکاری هۆکاری سەرەکی مایەپووچبوونی هەندێک لە بزنسەکانە، ئەگەر دەتەوێت فرۆشتن و قازانجێکی باشت هەبێت، دەبێت کۆکردنەوە و یەکلاکردنەوەی باشت هەبێت.
کۆنەکردنەوەی قەرز یەکێکە لە هۆکارەکانی مایەپووچبوون و زیادنەکردنی فرۆشتن، ئایا دەپرسن بۆچی؟ چونکە ئەگەر لە کاتی خۆیدا وەری نەگریت:
- ناتوانیت لە کاتی خۆیدا ماددەکە بۆ کڕیاران دابین بکەیت.
- ناتوانیت زیاتر لە کاتی خۆیدا و بە قازانج بفرۆشیت.
- ناتوانیت لە کاتی خۆیدا بەرهەمەکەت لە بازاڕدا دابەش بکەیت.
ئەگەر هەموو ئەم شتانە بەسەرتدا هات، زۆری پێناچێت تا بزنسەکەت ببێتە بزنسێکی زیانبەخش و دەبێتە هۆی ئیفلاس و مایەپووچبوون.
ڕاهێنانی وەرگرتنی قەرز بە ١٤ تەکنیک
١. پێداچوونەوە و هەڵسەنگاندنی سەرەتایی کڕیاران
لە کۆکردنەوەی قەرزەکانی بازرگانیدا، هەنگاوی یەکەم بریتییە لە گرنگیدان بە ئارەزووەکانی کڕیاران بۆ پارەدان، سەرەتا پێویستە بزانین ئایا کڕیار و جەماوەرەکەمان توانای ئەوەیان هەیە پارەمان بدەن؟ ئەگەر بتوانرێت، پێویستە شتی تریش لەبەرچاو بگرین.
- جەماوەرەکەمان قەرزاری کێی ترە؟
- ئایا ئێمەی خستۆتە ئەولەویەتی پارەدانەکەیەوە یان نا؟
زۆرێک لە بزنسەکان شێوازی دروستی هەڵسەنگاندنی کڕیارانیان نییە، کاتێک باس لە هەڵسەنگاندنی کڕیارەکان دەکرێت، تەنها پرسیار لە بانکەکە دەکەن، کە زۆر جێی متمانە نییە، زۆر کەس کە بەنیازی فێلکردنن ئاگاداری ئەم شێوازەن و بەڵگەنامەسازی دەکەن، لە نێوان شێوازەکانی هەڵسەنگاندنی کڕیاردا دەتوانرێت ئەمانەی خوارەوە باس بکرێت:
- چەند جار یان چەند داواکاری کڕینیان هەبووە؟
- ئایا کڕیاری ئامانج خاوەنی بینایەیە یان کرێچییە؟
- کڕیاری مەبەست لەگەڵ چ جۆرە بەرهەمێک کاردەکات؟
- کڕیاری ئامانج لەگەڵ چ بڕاند و کۆمپانیایەک کاردەکات؟
- ڕای کۆمپانیا و مەندوبەکانی دیکە لەسەر کڕیاری ئامانج؟
- بەرواری بەدەستهێنانی مۆڵەت و ماوەی ئەزموونی کارکردن؟
- تەمەنی کڕیار و کەسایەتی و ڕووکارییەکانی؟
- قیستەکانی لە کاتی خۆیدا دەدات؟
٢. کۆتاییهێنان بە فرۆش و پەیوەندییەکان
هەنگاوی دووەم لە چارەسەری باشترکردنی کۆکردنەوەی قەرزە بازرگانییەکان بریتییە لە وەستاندنی هاوکارییەکان، بەڵام کەی؟ کاتێک کڕیارێک حیساباتی خراپ و بێ بەڵێن بوو، هەنگاوی یەکەم ئەوەیە کە واز لە کارکردن لەگەڵیدا بهێنیت، پێویستە بازرگانەکان هەمیشە ئەو یاسایە جێبەجێ بکەن کە هەموو هێلکەکانیان نەخەنە ناو یەک سەبەتەوە، واتە هەوڵی زیاتر ڕاکێشانی کڕیاران بدەن و بۆ نموونە ئەگەر کڕیارێکی خراپ ٥٠ ملیۆن دینار قەرزاری ئێمە بوو، نابێت ئەژمێرەکەی تەنانەت یەک دیناریش زیاد بکات.
٣. چەسپاندن و پۆلێنکردنی کڕیار
کڕیارەکانت بەپێی بڕی کڕین و شێوازی پارەدان و ژمارەی کاتەکانی کڕین پۆلێن بکە و مەترسییەکانت لە کۆکردنەوەی قەرزەکان بەم شێوازە کەم بکەرەوە، نابێت بە هەمان شێوە مامەڵە لەگەڵ کڕیارە نوێ و کۆنەکان بکەیت و متمانە و کریدت بە کڕیارە کۆنەکانت نەدەیت.
زۆرێک لە بزنسەکان بڕێکی زۆر کاڵا دەگەیەننە کڕیارێکی نوێ کە هێشتا کڕینی نەکردووە و هیچ قەرزێکی نییە، ئەمەش لە درێژخایەندا دەبێتە هۆی ئەوەی کڕیار قەرزاری دواکەوتوو بێت و کارەکەی لەدەست بدات.
کڕیارەکانت پۆلێن بکە بۆ ئاستی جیاواز و بەم شێوازە مەترسی و زیانەکانت کەم بکەرەوە:
- پۆلێنکردنی کڕیاران بەپێی بڕی کڕین
- پۆلێنکردنی کڕیاران بەپێی بڕی کڕین و جۆری پارەدان
- پۆلێنکردنی کڕیاران بەپێی بڕی کڕین و ژمارەی کاتەکانی کڕین
٤. تەکنیکی 30، 30، 40 لە کۆکردنەوەی داواکاری
لە فرۆشتندا، بەتایبەتی فرۆشتنی پرۆژە، پێویستە 30%ی ئەو بڕە پارەیە بە شێوەی کاش و 30% لە کاتی کارەکەدا و 40%ی دەمێنێتەوە دوای تەواوبوونی کارەکە و پێش گەیاندنی کاڵاکە، گرێبەستێک لە نێوان خۆت و کڕیارەکانتدا بنووسە و هەوڵبدە گرێبەستەکە بکەیتە هەمیشەیی.
٥. متمانە بەخۆبوون لە گێڕانەوەی نرخی بەرهەم
متمانە بەخۆبوون لە کۆکردنەوەی قەرزەکان زۆر گرنگە بۆ ئەوەی داواکاری باشتر کۆبکەیتەوە، بە متمانەی تەواوەوە نرخی بەرهەم یان خزمەتگوزارییەکەت بە کڕیار ڕابگەیەنە، ئەگەر بە دوودڵی لەڕاگەیاندنی نرخ بکەیت یان بڵێیت میوانی من بە و شایانی نییە، کڕیارەکە گومانی دەبێت کە متمانەت بە بەرهەمەکەت هەیە یان نا! بۆیە تۆ کڕیارەکەت لەدەست دەدەیت و لە ڕکابەرەکەت دەکڕێت.
٦. ڕاهێنانی تیمی فرۆشتن بۆ کۆکردنەوەی داواکاری
تاکە شوێنێک کە نابێت فەرمووی لێ بکەیت لە کاتی وەرگرتنی پارەیە، ستافی فرۆشتنەکەت دەبێت بە توندی و بە متمانەوە نرخەکەی بۆ کڕیار ڕابگەیەنێت، کڕیار متمانە و باوەڕی تەواوی هەیە کاتێک نرخەکەی زۆر بە باوەڕ و بەبێ سازش بەڵام بە جوان و ڕێک پێڕادەگەیەنێت.
کاتێک بۆ ڕاهێنانی کارمەندەکانت تەرخان بکە بۆ ئەوەی لە درێژخایەندا ئەنجامێکی گەورە ببینن.
٧. بنەما لە سەرووی چاوەڕوانی
سروشتی مێشکی مرۆڤ وایە کە مەودای نێوان ژمارەکان کەم دەکاتەوە، کاتێک کڕیار پرسیاری مەرجەکانی پارەدان دەکات، پارەدانی کاشەکەی پێی بڵێ بۆ ئەوەی مێشکی کڕیارەکە بە شێوەیەکی نائاگایی بەرەو پارەدانی بە کاش بڕوات.
هەندێک جار دەتوانیت بە ئۆفەرێکی سەرنجڕاکێش یەکلاییکردنەوەکە بە پارە ئەنجام بدەیت، بۆ نموونە پێشکەشکردنی خزمەتگوزارییەک کە تێچووی زۆری بۆ تۆ نییە، بەڵام بۆ کڕیار سەرنجڕاکێش بێت، هەروەها ئەمەش یەکێکە لە شێوازەکانی داشکاندن.
٨. بەدواداچوونی بەردەوام
بەگشتی خەڵک لە کاتی دانەوەی قەرزەکان ئەولەویەت دەدەن بەو کەسانەی کە زیاتر بەدواداچوون دەکەن، دەتوانرێت پرۆسەیەک بۆ بەدواداچوونی بەردەوام پێناسە بکرێت. ئەم پرۆسەیە دەتوانێت ئەم هەنگاوانەی خوارەوە لەخۆبگرێت.
- لیستی قەرزەکان
- پاراستنی لەساڵنامەدا
- هەڵبژاردنی کەسی بۆ بەدواداچوونی قەرزەکان
- بەدواداچوون بۆ ئەو کەسەی بەرپرسیارە لە بەدواداچوون
- تۆمارکردنی پارەدان و پشکنینی ئامارەکان
٩. فرۆشتنی زیاتر = باشتر کۆکردنەوەی قەرزەکان
ئەگەر ژمارەی کڕیارەکان زۆر بێت هێزت بۆ بڕیاردان لە فرۆش و یەکلاکردنەوە زیاد دەکات، چونکە کاتێک فرۆشت نییە دەسەڵاتت نییە و بڕیارەکان بەدڵ و مەرجەکانی تۆ نابێت و هەوڵدەدەیت بە هەر شێوەیەک بێت کڕیار ڕازی بکەیت، فرۆشتن و سنووری کڕیار و براند زۆر کاریگەر و گرنگن لە یەکلاکردنەوەدا.
١٠. پێشکەشکردنی داشکاندن بۆ کڕیاران
یەکێک لە چارەسەرەکان لە کۆکردنەوەی قەرزەکان داشکاندن و ئۆفەرە، کە زیاتر لە بزنسە بچووکەکاندا ڕوودەدات، بەگشتی قەرزدەرەکان ئامادە نین ئەو پارەیەی کە داوای دەکەن کەم بکەنەوە، بەڵام بە پێشکەشکردنی داشکاندن بۆ کڕیارێک کە ناتوانێت پارە بدات، دەتوانرێت پارەکەی لە پێشینەی کارەکانیدا دابنرێت.
١١. کۆکردنەوەی داواکاری پیشەیی لەگەڵ سیستەمی دارایی
تەکنیکە زێڕینەکە بۆ باشترکردنی کۆکردنەوەی قەرزەکانی بزنسەکەت جگە لە بە سیستماتیککردنی بزنسەکەت، هیچی تر نییە! ئەگەر بەشی ژمێریاری خۆت بە سیستماتیک بکەیت، چیتر کێشەت نابێت لە یەکلاکردنەوەی حیسابەکان و نرخی دروست و گرێبەست و داشکاندن کە بۆ کڕیارەکان لەبەرچاوی دەگریت، سیستەمەکەت هەموو کارەکانت بۆ دەکات.
١٢. ڕێگا یاساییەکان
ڕێگایەکی دیکە بۆ باشترکردنی کۆکردنەوەی قەرزەکان ئەوەیە کە بە جۆرێک خۆمان بخەینە پێشینەی کارەکانی کڕیارەوە، یەکێک لە ڕێگاکانی ئەم کارە ئەوەیە کە چێک یان بەڵێننامەیەک لە کڕیارەکەمان وەربگرین بۆ ئەوەی بتوانین ڕێکاری یاسایی بگرینەبەر لە ئەگەری خراپی حیسابات.
ڕەنگە هەندێک لە بەڕێوەبەران ئەم ڕێگایە بە ڕێگایەکی ئەستەم بزانن، بەڵام دەبێت بزانین لە زۆربەی حاڵەتەکاندا، ئەگەر گەرەنتی لەلایەن کڕیارەوە هەبێت، کڕیار پێش ڕێکاری یاسایی ژمێرەی یەکلایی دەکاتەوە، لە ئەگەری خراپی حیسابات و گەیشتنی بابەتەکە بۆ دادگا، تەنانەت پارێزەر دەتوانێت تێچووی دواکەوتنی گەڕاندنەوەی پارە لە کڕیاری خراپ وەربگرێت.
١٣.مۆدێلی سلامی یا سجوق لە کۆکردنەوەی قەرزەکان
بەگشتی بازرگانەکان هەوڵدەدەن بە یەکجار تەواوی بڕە پارەکە وەربگرن، بەڵام زۆربەی قەرزدارەکان ئەگەری ئەوەیان نییە بە یەک جار تەواوی بڕە پارەکە بدەن.
مۆدێلی سۆسیسەکە دەڵێت ناتوانیت لە یەک دانیشتندا یەک ڕۆڵی سۆسیس بخۆیت، بەڵام بە پارچەکردنی بە ئاسانی دەتوانیت بیخۆیت.
هەروەها مۆدێلی سۆسیس لە باشترکردنی کۆکردنەوەی قەرزەکان بەو مانایەیە کە بازرگانەکان لە وەرگرتنی قەرزەکان بە بڕە پارەیەکی کەم ڕازین، لە ڕاستیدا باشترە تەنانەت بڕە پارەیەکی کەمیش وەربگریت نەک هیچ بڕە پارەیەک بە هیچ شێوەیەک وەرنەگریت.
١٤. تەکنیکی لابردنی رەسید / کرێدت
تەکنیکێکی دیکە بۆ باشترکردنی کۆکردنەوەی قەرزەکان تەکنیکی لەدەستدانی ڕەسیدی کڕیارە، بەکارهێنانی ئەم تەکنیکە دەتوانێت وا لە بازرگانەکان بکات چیتر خەمی دواکەوتنی وەرگرتنی قەرزەکانیان نەبێت، بزنس هەیە کە بە قەرز خزمەتگوزاری پێشکەش بە کڕیارەکانیان دەکەن.
ئەمجۆرە ڕەسید و خزمەتگوزارییانە بەزۆری بەهۆی ئەو کڕینانەیە کە کڕیار لە ماوەی دیاریکراودا لەگەڵ کڕینەکانی پێشوویدا کردوویەتی، یان توانیویەتی ئەم کرێدت و خزمەتگوزارییانە لە ڕێگەی کڕینی ئێستایەوە بەدەستبهێنێت، کڕیاران و پەیوەندییەکان بەزۆری ئارەزووی زیادکردنی ڕەسیدیان دەکەن لەگەڵ فرۆشیار و بزنسەکە بۆ ئەوەی بتوانن ئەو ڕەسیدە زیاتر لە کڕینەکانی داهاتوودا بەکاربهێنن.
فرۆشیار و بازرگانانی زانا دەتوانن بە تەکنیکێک بۆ باشترکردنی کۆکردنەوەی قەرزەکان بە هاوبەش و کڕیارەکانیان بڵێن کە ئەگەر ببێتە هۆی دواکەوتن لە پێدانی قەرزەکانیان، ئەوا ڕەسیدەکەیان لەگەڵ بزنسەکەدا لەدەست دەچێت و لە داهاتوودا چیتر ناتوانرێت ئەم ڕەسیدە بەکار بهێنێت.
ئەنجام
وەک دەبینین کۆکردنەوەی قەرزەکان زۆر کاریگەرە لە تەواوی خولی یەکلاکردنەوە و نرخی بەرهەمەکاندا، ئەگەر لە کاتی خۆیدا کۆی نەکەیتەوە ئەوە کێشەی زۆرت بۆ دروست دەکات وەک نەبوونی دابینکردن لە کاتی خۆیدا، نەبوونی فرۆشتن، نەبوونی دابەشکردن لە کاتی خۆیدا و هتد، یەکێک لە هۆکارەکانی ئیفلاس لە فرۆشتندا کۆنەکردنەوەی داواکاری و نەبوونی پلان بۆی و ڕاهێنان نەکردنە.
