چێک لیست یا Checklist چییە؟
چێک لیست یا لیستی پشکنین، بە ئینگلیزی Checklist بریتییە لە لیستی خاڵ و تێبینی، پرسیار، چالاکییەکان، یان تایبەتمەندییەکان کە چالاکییەک بۆ ئەرکی بچووکتر دابەش دەکات.
مەبەست لە بەکارهێنانی چێک لیست ئەوەیە کە دڵنیا بین لەوەی هیچ کام لە وردەکارییەکانی چالاکییەک لەبیر نەکراوە و بە شێوەیەکی ستاندارد و بە ڕێکوپێکییەکی دروست و لۆژیکی ئەنجام دەدرێت.
چێک لیستەکە دەتوانێت چەندین بەکارهێنانی جیاوازی هەبێت، لەوانە ئەمانەی خوارەوە:
چێک لیست وەک ڕێنماییەک بۆ کارکردن
چێک لیستی بەڵگەنامە پێویستەکان کە لەلایەن دامودەزگانەوە پێشکەش بە کڕیارەکان دەکرێت نموونەی لیستە پشکنینەکانە بۆ ڕێنماییکردنی کارەکە.
چێک لیست وەک ئامرازێک بۆ کۆنترۆڵکردنی کوالیتی
ڕەنگە کارگەیەکی ئۆتۆمبێل چێک لیست بەکاربهێنێت بۆ دڵنیابوون لەوەی کە هەموو تاقیکردنەوە و کۆنترۆڵە پێویستەکانی دوای بەرهەمهێنان لەسەر ئۆتۆمبێلەکانی ئەنجامدراون.
بەرهەمهێنەری ناوەڕۆک بۆ تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان، دوای دەستکاریکردنی تەواوەتی بابەتێک یان کلیپێک، ڕەنگە چێک لیست بەکاربهێنێت بۆ ئەوەی دڵنیابێت لەوەی هیچ کێشە و لاوازییەک لە کارەکانیدا نییە پێش ئەوەی بڵاوی بکاتەوە.
ئامرازێکی ڕاوێژکاری بۆ دڵنیابوون لە دیدێکی گشتگیر بۆ چالاکییێک
بۆ نموونە لەوانەیە ئەزموونی زۆرت هەبێت لە بواری دیزاینی بزنس کارتدا، بەڵام کاتێک دەتەوێت بزنس کارتێکی زۆر پرۆفیشناڵ بۆ کڕیارەکەت دروست بکەیت، بە بەکارهێنانی چێک لیست، دڵنیابە کە هەموو لایەنە گرنگەکانت لە دیزاینکردن و هەڵبژاردنی بزنس کارتدا هێناوەتە ناوەوە.
بۆچی چێک لیست بەکاردەهێنرێت؟
بەکارهێنانی چێک لیستەکە ئەنجامی زۆری هەیە، لەوانە ئەمانەی خوارەوە:
ستانداردکردن
بە بەکارهێنانی چێک لیست، دڵنیا دەبیتەوە کە هەموو چالاکییەک بە هەمان شێوە ئەنجام دەدرێت، بەبێ گوێدانە ئەوەی کێ ئەنجامی دەدات.
بێگومان ڕەنگە کەسانی جیاواز، جیاوازی و تەنانەت هەڵەیان هەبێت لە جێبەجێکردنی بابەتە جیاوازەکانی چێک لیستەکەدا. بەڵام بەهەر حاڵ چوارچێوەی گشتی چالاکییەکە وەک یەک دەبێت.
بۆیە کاتێک مرۆڤەکان بە گروپێک دەجوڵێن یان هەمان چالاکیی لە وەجبەی جیاوازدا ئەنجام دەدەن، بەرهەمی چالاکییەکەیان یەکسانتر دەبێت.
تەنانەت ئەگەر خۆت چەند جارێک چالاکییەک دووبارە بکەیتەوە، بە بەکارهێنانی چێک لیستەکە دڵنیا دەبیتەوە کە بەرهەمەکەت هەمیشە وەک خۆی یان وەک خۆی دەمێنێتەوە.
زیادکردنی سەلامەتی
دەستکەوتێکی دیکەی بەکارهێنانی چێک لیست؛ زیادکردنی سەلامەتییە، کاتێک دەبێت چەند چالاکییەکی جیاواز ئەنجام بدرێت و پشتگوێخستنی یەکێکیان دەبێتە هۆی ڕووداو، دانانی چێک لیست و بەکارهێنانی دەتوانێت ئەگەری کێشە و ڕووداو کەم بکاتەوە.
بەرزکردنەوەی کوالیتی کاری کەیس و فریاگوزاری
هەندێکجار کوالیتی ئەرکە دووبارەبووەکان کەم دەبێتەوە، چونکە دەبنە خوو و مێشکمان لە کاتی ئەنجامدانیدا زۆر وریا نییە.
بەڵام ئەرکە دووبارەنەبووەکان تەحەدایەکی دیکەیان هەیە: ئێمە ئەوەندەمان نەکردووە کە دڵنیا بین لەوەی کە دەتوانین لە بارودۆخی تایبەتدا بە باشی مامەڵە لەگەڵ دۆخەکەدا بکەین.
ئەم دوو نموونەیە لەبەرچاو بگرن:
لە ژیانماندا چەند جار لەناو بەرزکەرەوەیەکدا گیر دەخۆین؟ ناتوانین چاوەڕێی ئەوە بین کەسێک لەناو بەرزکەرەوەکەدا بە تەواوی بزانێت لە کاتی ڕووداوێک یان پچڕانی کارەبادا بە ڕیزبەندی چی بکات، ئەگەر لیستێکی پشکنین کە لەسەر دیواری بەرزکەرەوەکە دابنرێت دەتوانێت لەم جۆرە بارودۆخانەدا بەسوود بێت.
بڕیارە وتارێک پێشکەش بکەیت
ئێستا کە ئارام بوویت و کاتێکی زۆرت هەیە، دەتوانیت لیستێک لە هەموو ئەو کارانە دروست بکەیت کە پێویستە لە ڕۆژی وتارەکەدا بیکەیت، ئەم لیستەی پشکنینە دەتوانێت یارمەتیت بدات لە ڕۆژی کۆڕەکەدا کاتێک فشار و گرژی زیاترت دەبێت و یارمەتیت دەدات هیچ شتێک لەبیر نەکەیت یان لەدەستت نەچێت.
ڕوونکردنەوەی دابەشکردنی ئەرکەکان
لیستە پشکنینەکان دەتوانن ڕۆڵێکی گرنگ بگێڕن لە ڕوونکردنەوەی دابەشکردنی ئەرکەکان و زیادکردنی لێپرسینەوە.
چێک لیستەکە بە ڕوونی دیاری دەکات کە کێ دەبێت چی بکات تا کەی و ئەو کەسەی چێک لیستەکە تەواو دەکات، بە تیککردنی چێک لیستەکە یان واژۆکردن لە ژێرەوەیدا، بەرپرسیارێتی هەر شتێک کە لە چێک لیستەکەدا هاتووە، دەگەیەنێت
گواستنەوەی زانست و ئەزموون
گواستنەوەی زانیاری و ئەزموون یەکێکی ترە لە بەکارهێنانە گرنگەکانی لیستە پشکنینەکان، کاتێک لیستەکانی پشکنین بۆ ئەنجامدانی چالاکییەکی دیاریکراو دەبینیت کە لەلایەن کەسانی پسپۆڕەوە ئامادەکراون، دەتوانیت ئەو ئامۆژگارییانە بدۆزیتەوە کە بۆ تۆ شاراوە و نەزانراون، لیستە پشکنینەکان زۆر ڕوونترن لە وەسفە گشتییەکان و دەتوانن ڕۆڵێکی گرنگ بگێڕن لە بەڵگەنامەکردنی ئەزموونەکان.
چەند پێشنیارێک لە دیزاینکردنی چێک لیستەکەدا
ستاندارد و چوارچێوەی دیزاینی چێک لیست لە ڕێکخراوێکەوە بۆ ڕێکخراوێکی تر، تیمێکەوە بۆ تیمێکی تر و پیشەسازییەک بۆ پیشەسازییەکی تر جیاوازە.
بەڵام ئەم خاڵانەی خوارەوە دەتوانن یارمەتیدەرێکی باش بن بۆ باشتر دیزاینکردنی لیستە پشکنینەکان:
- دڵنیابە لەوەی کە زاراوە و ڕستەکانی چێک لیستەکە ڕوونن و ئەگەری تێنەگەیشتنیان کەم یان هیچ نییە.
- پێویستە چێک لیستەکە بە شێوەیەک ڕێکبخرێت کە بتوانیت دڵنیا بیت لەوەی بەکارهێنەر پێویستی بە ئاماژەدان بە بیرەوەرییەکەی نییە و تەنانەت لەو ساتانەی کە تەرکیزی دەروونی کەمی هەیە، دەتوانێت کارەکانی بە کەمترین هەڵە ئەنجام بدات بە پەیڕەوکردنی خاڵەکانی چێک لیستەکە.
- ئەگەر ڕێزبەندی چالاکییەکان (ئەولەویەت و دواکەوتنیان) گرنگ بێت، ئەوا دەبێت لە ئامادەکردنی چێک لیستەکەدا ئەم یەکەمایەتی و دواکەوتنە ڕەچاو بکرێت.
- ئەگەر زۆر شت لە چێک لیستەکاندا هاتووە، دڵنیابە بە شێوەیەکی مانادار دابەشیان دەکەیت و سەردێڕێکی جیا بدە بە هەر بەشێک (وەک ئەو چێک لیستەی ئێمە بۆ بۆنە و چالاکییەکان بڵاوی دەکەینەوە).
- جا بە شێوەی دیجیتاڵی بێت یان بە شێوەی فیزیکی (کاغەزی)، بیر لەوە بکەرەوە کە کەسەکە لە کوێدا دەبێت تیک یان پشتڕاستی بکاتەوە. بەم شێوەیە ئەگەری نەبینینی شتێک یان بازدان بەسەریدا کەم دەبێتەوە.
- دڵنیابە لەوەی کە وشەکان و شێوازی نووسینی چێکلیستەکە بە تەواوی لەگەڵ زمانی ئەو ڕۆژە و دۆخی ئێستادا دەگونجێت. تەمبەڵی لە بەکارهێنانی چێک لیستەکە هەمیشە هەیە و ئەگەر هەندێک لەو وشانە یان شتانەی کە لە چێک لیستەکەدا باسکراون لەگەڵ ئەدای ڕاستەقینەدا نەگونجێت یان ئەگەر بەرواری بەکارهێنانیان بەسەرچووبێت، ئەوا دوودڵی لە بەکارهێنانی چێک لیستەکە زیاد دەکات (ئەگەر چێک لیستەکە ئەوە بڵێت پیچێک دەبێت لە شوێنێکدا توند بکرێتەوە، ئایا دڵنیای کە پیچەکە هێشتا لە شوێنی خۆیدایە و دەتوانرێت توند بکرێتەوە؟)
- چێک لیستەکە لە بارودۆخی ڕاستەقینەدا ڕێکبخە و کۆنترۆڵی بکە. ئەگەر بڕیارە چێک لیستێک دووبارە و سێبارە بەکاربهێنرێتەوە، ئەوە شتێکی مەنتیقیە کە لە بارودۆخی جیهانی ڕاستەقینەدا دایبنرێت. باشترین ڕێگە بۆ ئامادەکردنی چێک لیستی چێشتلێنان ئەوەیە کە چاوپێکەوتن لەگەڵ چێشتلێنەرەکە نەکەیت؛ بەڵکو وەستان لە تەنیشتی و لیستکردنی ئەو چالاکییانەی کە ئەنجامی دەدات. بێگومان دواتر دەتوانیت داوای لێبکەیت چێک لیستەکە ببینێت و ئەگەر پێویست بوو دەستکاری بکات.
- چێک لیستەکە سنووردار مەکە بە تیککردن لە هەر شوێنێک کە بە گونجاو دەزانیت، ڕەنگە گونجاو بێت لە هەندێک بەش لە چێک لیستەکەدا وشەیەک یان ژمارەیەک بنووسیت. بۆ نموونە لە چێک لیستی بەرهەمهێنانی ناوەڕۆکی تەواوکەردا، لەبری دەستەواژەی “ئایا وێنەکان لە دەقی وانەکەدا بەکاردەهێنرێن؟”، دوو بوارمان لەبەرچاو گرتووە کە تێیدا ژمارەی وێنەکان و کۆی قەبارەی وێنەکان لە هەر بابەتێکدا تۆمار دەکرێن ( جەختی لەسەر دەکرێتەوە و دڵنیا دەبینەوە کە قەبارەی فایلەکان گونجاوە و هیچ کێشەیەک لە خێرایی بارکردنی لاپەڕەکاندا نییە.
